NZG Psoriasis

Psoriasis is een veelvoorkomende niet-besmettelijke huidaandoening met rode en schilferende plekken, vooral op de ellebogen, de knieen en het behaarde hoofd. Bij het ontstaan van psoriasis speelt erfelijke aanleg een belangrijke rol. Daarnaast kunnen andere factoren, zoals infecties, beschadiging van de huid en medicijnen het beloop van psoriasis beinvloeden. Het beloop, waarbij verbetering en verergering elkaar afwisselen, varieert sterk; meestal echter is psoriasis een chronische ziekte. Sommige mensen hebben slechts enkele plekjes, terwijl bij anderen (bijna) de gehele huid is aangedaan. Psoriasis kan door behandeling aanzienlijk verbeteren, maar geen enkele therapie kan de huidziekte definitief genezen.

Inhoud
Oorzaken
Verschijnselen
Diagnose
Behandeling

Oorzaken
De precieze oorzaak van psoriasis is niet bekend; wel is duidelijk dat een erfelijke aanleg van groot belang is. Bij mensen die de erfelijke aanleg voor psoriasis hebben, kunnen diverse zogeheten omgevingsfactoren psoriasis laten uitbreken of een al bestaande psoriasis verergeren. Voorbeelden hiervan zijn:

  • beschadiging van de huid
  • infecties
  • geneesmiddelen
  • blootstelling aan zonlicht
  • hormonale factoren
  • psychologische stress
  • alcohol
  • roken

Verschijnselen
De meest voorkomende vorm van psoriasis wordt plaque psoriasis genoemd. Kenmerkend hiervoor zijn rode schilferende plekken met een scherpe begrenzing. De mate van schilfering wisselt en de kleur is zilverwit. Wanneer er geen schilfering is, kan deze vaak door krabben zichtbaar gemaakt worden (het kaarsvetfenomeen). Bij verder krabben ontstaan puntvormige bloedingen (het teken van Auspitz). Dit fenomeen ontstaat doordat de bloedvaatjes in de lederhuid in de psoriasisplekken zeer dicht onder het huidoppervlak liggen.

De plekken variëren in grootte van 1 tot enkele centimeters en zijn meestal ovaal van vorm. Door samenvloeien kunnen grote plakkaten ontstaan en ronde of andere bizarre vormen (psoriasis figurata). Het aantal plekken varieert van 1 tot meer dan 100. De psoriasisplaques kunnen op elke plaats ontstaan, maar hebben een voorkeur voor de strekzijde van de ellebogen, de strekzijde van de knieën, het behaarde hoofd, en de onderrug.

  • Psoriasis op specifieke plaatsen van het lichaam
    Hoe psoriasis er uit ziet is ook afhankelijk van de plaats op het lichaam.
  • Behaarde hoofd
    Op het behaarde hoofd kunnen gewone psoriasisplekken voorkomen, maar ook kan het hoofd helemaal onder de schilfers zitten. Een enkele keer kan daardoor wat haaruitval optreden. Psoriasis leidt echter niet tot kaalheid.
  • Plooien
    Psoriasis in de plooien heet psoriasis inversa. Tot de plooien behoren de liezen, de oksels, de bilspleet, de navel, de plooien onder de borsten, de buikplooi, en de plooi achter de oren. De schilfering is daarbij meestal aanzienlijk minder of afwezig. De kleur is felrood en de begrenzing scherp. Pijnlijke kloven treden vaak op, vooral in de bilspleet. Bij veel zweten kan een wittige verkleuring gezien worden, de zogeheten maceratie. Psoriasis inversa kan spontaan ontstaan bij iemand met psoriasis, maar ook als gevolg van bijvoorbeeld een schimmelinfectie op die plaats (het Koebner fenomeen).
  • Handpalmen en voetzolen
    Op de handpalmen en voetzolen is de scherpe begrenzing vaak niet zo duidelijk en kan psoriasis verward worden eczeem. Kloven worden vaak gezien en kunnen zeer pijnlijk zijn, zelfs zodanig dat men nauwelijks kan lopen of weinig met de handen kan doen.
  • Nagels
    Psoriasis van de nagels (psoriasis unguium) komt bij 25-50 procent van alle mensen met psoriasis voor. De kans op het ontstaan daarvan is groter bij mensen ouder dan 40 jaar en mensen die ook artritis psoriatica hebben. De ernstiger vormen worden vooral gezien wanneer de psoriasis op jonge leeftijd is ontstaan en wanneer psoriasis ook in de familie voorkomt. Het meest voorkomende verschijnsel is kleine putjes in de nagel (die overigens ook bij mensen zonder psoriasis kunnen voorkomen). Daarnaast kan de nagel verkleuren en zit er vaak schilfering onder, waardoor deze aan het uiteinde loslaat van het nagelbed (onycholysis). Een enkele keer zijn er blauwe streepjes te zien, dat zijn kleine bloedinkjes onder de nagel. Karakteristiek voor nagelpsoriasis is een ronde oranje-gele vlek onder de nagel, het zogeheten olievlekfenomeen.
  • Gewrichten
    Bij naar schatting ongeveer 5 procent van de mensen met psoriasis kunnen er gewrichtsontstekingen ontstaan, vooral van de kleine gewrichtjes van de handen en de voeten. Bij psoriasis kunnen ook gewrichtspijnen voorkomen die niet berusten op een ontstekingsproces.

Andere vormen van psoriasis
Er zijn diverse andere vormen van psoriasis zoals:

  • psoriasis guttata
  • instabiele psoriasis
  • psoriasis pustulosa
  • psoriasis erytrodermie

Diagnose
De diagnose kan meestal worden gesteld op de kenmerkende afwijkingen. Het kaarsvetfenomeen en het teken van Auspitz zijn karakteristiek voor psoriasis en worden soms gebruikt voor het stellen van de diagnose wanneer de afwijkingen niet (geheel) kenmerkend zijn. In een enkel geval zal onder plaatselijke verdoving een stukje huid weggenomen worden voor microscopisch onderzoek (een biopt).

Behandeling
Ieder mens met psoriasis heeft een individueel probleem en de behandeling wordt daarop afgestemd. Aan de persoon gebonden factoren die bij de keuze van de therapie een rol (kunnen) spelen zijn leeftijd, geslacht, beroep, persoonlijkheid, gezondheid, intelligentie en individuele mogelijkheden. Daarnaast wordt gekeken naar het type psoriasis, de uitgebreidheid, hoelang de ziekte al bestaat, het beloop tot nu toe en de reactie op eerdere behandelingen.

Veel patiënten hebben het moeilijk met hun 'soms zeer zichtbare' plekken. Sommigen hebben behoefte aan sociale of psychologische begeleiding. Men vindt het vaak prettig om daarover te overleggen met de huisarts of de dermatoloog.

In grote lijnen zijn er 2 vormen van behandeling:

1. Lokale therapie
Hierbij worden medicijnen, meestal in de vorm van een créme of zalf, op de psoriasisplekken aangebracht. Tot deze geneesmiddelen voor lokaal gebruik horen:

  • De vitamine D3-afgeleiden calcipotriol en calcitriol
  • De dermatocorticostero�den (bijnierschorshormonen)
  • Ditranol (cignoline)
  • Koolteer
  • Salicylzuur

2. Lichttherapie
Hierbij wordt gebruik gemaakt van ultraviolet licht, soms in combinatie met medicijnen. Tot deze behandelingen behoren UVB en PUVA Systemische therapie. Hierbij worden de geneesmiddelen als tabletten of capsules door de mond ingenomen. De nieuwe zogeheten biologische geneesmiddelen worden in de huid ingespoten (een subcutane injectie) of in een ader (een intraveneus infuus).

Terug

Bron: Ziekenhuis.nl

NZG Medisch Informatie

NZG Nieuwsoverzicht Medisch