Gevaarlijke schimmel dreigt resistent te worden, mede door landbouw
Een schimmel die vrijwel iedereen dagelijks inademt, maar die voor mensen met een zwakke afweer levensgevaarlijk kan zijn. Aspergillus fumigatus vormt een stille bedreiging voor de volksgezondheid. Door veelvuldig gebruik van dezelfde schimmelbestrijders in de landbouw ontstaat een resistente variant: een superschimmel die steeds moeilijker te behandelen is. Dit meldt Pointer.
Aspergillus fumigatus komt overal voor: in compost, in plantenresten en in de lucht. Voor gezonde mensen onschuldig, maar bij patiënten met een verzwakt immuunsysteem kan het tot ernstige infecties leiden. Denk aan mensen die chemo krijgen, een transplantatie hebben gehad of lijden aan een bloedziekte. Als antischimmelmedicatie niet aanslaat, loopt de infectie uit de hand. Dat kan blijvende neurologische schade geven en zelfs dodelijk aflopen. En juist die medicijnen werken steeds minder goed.
Rol van landbouw
De reden waarom de schimmel nu zo resistent aan het worden is, zijn azolen. Dit type antischimmelmiddel wordt gebruikt in ziekenhuizen, maar ook massaal ingezet op akkers om gewassen te beschermen. Daardoor wennen schimmels aan de stof en worden resistent. “In rottend plantenafval vonden we steeds kleine hoeveelheden azolen. Doordat die middelen constant aanwezig zijn, kan de schimmel langzaam resistent worden”, legt hoogleraar Sijmen Schoustra uit. In vervolgonderzoek bleek zelfs de helft van de schimmelstammen bestand tegen behandeling. Door het enorme aantal schimmelsporen ontstaat resistentie razendsnel. Aanpassingen in landbouwpraktijken hielpen nauwelijks.
Experimenteel medicijn
Onderzoekers werken aan nieuwe behandelingen, waaronder het experimentele middel Olorofim. Het geeft hoop voor patiënten die anders weinig opties hebben. Maar ook dit middel kan zijn werking verliezen als vergelijkbare stoffen worden toegelaten in de landbouw, iets dat in sommige landen al gebeurt. Collegelid Annemarie van Wezel van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden waarschuwt dat het dom zou zijn om dit toe te laten in de Europese Unie. Tegelijkertijd is Nederland gebonden aan de Europese wet. “Als het op die manier is geregeld in Brussel, kunnen wij het in Nederland niet verbieden.”
Politieke keuzes nodig
Wetenschappers waarschuwen al een kwart eeuw voor de gevolgen van het gebruik van azolen op deze specifieke schimmel. Maar concrete maatregelen blijven nog altijd uit. En terwijl de wetenschap al eensgezind is, moet nu de politiek actie ondernemen.
