Stemmen wordt makkelijker voor mensen met een beperking: hulp in het stemhokje dichterbij
Niet iedereen kan zonder moeite een stembiljet lezen of invullen. Voor kiezers met een verstandelijke beperking, dementie of laaggeletterdheid is stemmen nu vaak te ingewikkeld, terwijl ze wél graag willen meedoen. Daarom ligt er een nieuw wetsvoorstel dat stemmen toegankelijker maakt: voor het eerst krijgt iedere kiezer die ondersteuning nodig heeft recht op hulp in het stemhokje. Mensen met een fysieke beperking hebben al recht op deze vorm van hulp. Dit meldt Rijksoverheid.
Minister Rijkaart benadrukt waarom deze stap noodzakelijk is: “Stemmen is een recht, geen voorrecht.” Volgens hem moet niemand door een beperking of achtergrond buiten spel staan. Het doel is dat de wet ingaat bij de Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen van 2027.
Hulp van stembureauleden, zonder in te leveren op geheimhouding
Op dit moment mogen alleen kiezers met een lichamelijke beperking hulp krijgen in het hokje. Iedereen die moeite heeft met taal, lezen of begrijpen van het stembiljet valt nu buiten de boot. Daardoor raken sommige kiezers in de war, of durven ze niet te stemmen.
Het nieuwe wetsvoorstel maakt hulp mogelijk voor álle kiezers die dat nodig hebben. De ondersteuning komt van speciaal getrainde stembureauleden, zodat het stemgeheim en de stemvrijheid intact blijven. Mensen met een lichamelijke beperking houden daarnaast het recht om een eigen begeleider mee te nemen.
Aansluiting bij VN-verdrag Handicap en eerdere adviezen
Het wetsvoorstel sluit aan bij het VN-verdrag Handicap en de wensen van organisaties als het College voor de Rechten van de Mens. Ook de Kiesraad adviseerde eerder al om bijstand door stembureauleden toe te staan voor mensen met een verstandelijke beperking. Een experiment bleek niet nodig; de minister kiest meteen voor landelijke invoering.
Raad van State keek kritisch mee
De Raad van State woog zorgvuldig af hoe toegankelijkheid, stemgeheim en stemvrijheid samen kunnen gaan. Dat leidde tot aanpassingen in de toelichting, zoals duidelijkere uitleg waarom het onderscheid tussen lichamelijke en andere beperkingen blijft bestaan en hoe gemeenten de verleende bijstand moeten registreren. Die registratie is belangrijk om in de toekomst te evalueren hoe vaak en hoe goed de regeling werkt.
