Wat is een ervaringscertificaat en waarom stopt de zorg daar misschien mee?
Het demissionaire kabinet heeft de zorg opgeroepen om geen ervaringscertificaten (EVC’s) meer te accepteren. Dit vanwege de grootschalige fraude hiermee in de afgelopen jaren. Wat een ervaringscertificaat precies is, hoe je dit krijgt en waarom hiermee fraude wordt gepleegd, leggen we hier uit.
Wat is een ervaringscertificaat?
Mensen die in de zorg willen werken maar geen passend diploma hebben, kunnen hun relevante werkervaring officieel laten erkennen in een ervaringscertificaat. Daarmee kunnen ze aantonen over welke kennis ze beschikken, welke vaardigheden ze hebben en wat hun relevante werkervaring is. Zo’n ervaringsbewijs kan helpen bij vrijstellingen bij een mbo-opleiding of zelfs leiden tot registratie als hbo-jeugdprofessional. En dat allemaal zonder naar een daadwerkelijke hogeschool te zijn gegaan. Kortom, het EVC-systeem maakt het mogelijk om ervaring buiten het onderwijs om te laten waarderen, dat tekorten in de zorg kan helpen oplossen.
Terughoudendheid acceptatie EVC’s
Helaas voor de mensen die via een EVC nu hbo-jeugdprofessional willen worden via het ervaringstraject ‘Vakbekwame hbo-jeugd- en gezinsprofessional’: dat kan niet meer. Er is te veel fraude mee gepleegd. En inmiddels zijn mbo-opleidingen ook terughoudender geworden bij het omzetten van deze certificaten in een erkend mbo-diploma, omdat ongekwalificeerde mensen hierdoor in de zorg terechtkomen.
Fraude met EVC’s
Nederland heeft een aantal erkende EVC-bureaus die certificaten mogen afgeven, maar er zijn in Nederland ook steeds meer commerciële zorgbureaus die handelen in pasklare EVC’s. Mogelijk zijn deze bureaus in handen van criminelen. Zij verkopen de ervaringscertificaten voor forse bedragen en halen zo flink wat illegale winsten binnen.
Stichting Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ) heeft steekproefsgewijs 274 EVC-dossiers onderzocht, waarbij 33 procent van de jeugdhulpverleners bleek te bezitten over een nepcertificaat. Op basis van die conclusies durft de SKJ te stellen dat er mogelijk 800 personen in de jeugdzorg actief zijn met een vervalst document. In april 2025 schrapte de organisatie daarom 50 tot 60 jeugdhulpverleners uit het register.
Ruim de helft van de 22 EVC-bureaus in de jeugdzorg blijkt diplomafraude te hebben gepleegd. Daarom stopt de jeugdzorg ook met de erkenning van nieuwe EVC’s. SKJ neemt alleen nog hbo-afgestudeerde jeugdhulpverleners op in het register.
Inmiddels zijn er ook drie aanhoudingen verricht. Die personen zouden tot wel 1.200 valse EVC’s hebben verkocht.
Toekomst van het ervaringscertificaat in de zorg
Inmiddels heeft het kabinet de gehele zorgsector opgeroepen om te stoppen met de erkenning van ervaringscertificaten. Volgens de Vereniging van EVC-aanbieders (VVEA) is dat een heftige oproep. Veel aanbieders zijn gestopt of zelfs failliet gegaan. “Misschien zijn er te lichtvaardig veel nieuwe EVC-aanbieders toegelaten; dat heeft de kwaliteit van de sector geen goed gedaan. Maar waarom moeten daarvan alle bureaus de dupe worden?”, vraagt secretaris Klaas Hoeksema van de vereniging zich af.
Maar waar is het dan misgegaan? Hoewel het Nationaal Kenniscentrum EVC toezicht hield op de sector, mocht de organisatie geen malafide bedrijven uitschrijven. Ook kreeg het geen toestemming van leden om strenger te kunnen optreden. Kortom, het toezicht schoot hierdoor ernstig tekort.
Jeugdzorg Nederland ziet EVC’s als een mooie manier om geschikte mensen in de sector aan de slag te laten gaan en een goede maatregel om personeelstekorten in de zorg te helpen oplossen. De hoop is daarom ook dat er een beter systeem komt dat minder fraudegevoelig is, waarmee mensen met de juiste ervaring op een betrouwbare manier hun weg naar de zorg kunnen vinden.
