Moord plegen tijdens psychose en waarom daders soms geen celstraf krijgen
De zaak rond Jesse R., verdacht van het onthoofden van zijn moeder in Hellevoetsluis, roept vragen op over de rol van psychoses bij ernstige misdrijven. In april trof de politie hem aan op de A4, met het hoofd van zijn 63-jarige moeder in zijn auto. Het Pieter Baan Centrum onderzoekt nu of hij tijdens het delict in een psychose verkeerde. Dat zou grote gevolgen kunnen hebben voor de strafmaat. Als je een delict pleegt wegens een psychische stoornis, kun je geen straf krijgen, legt hoogleraar forensische psychiatrie Robbert-Jan Verkes. Dan ben je namelijk volledig ontoerekeningsvatbaar, zo meldt RTL.
Een psychose verandert iemands realiteitszin volledig. “Mensen met een psychose leven in een eigen wereld met hun eigen belevenis”, zegt Verkes. Ze horen vaak stemmen, zien dingen die er niet zijn of geloven in complotten. Het handelen komt dan niet voort uit rationele keuzes, maar uit angstige waanbeelden. Voor rechters is het beoordelen van toerekeningsvatbaarheid complex. Het Pieter Baan Centrum (PBC) onderzoekt verdachten om te bepalen of hun geestelijke toestand het handelen beïnvloedde. Zo’n onderzoek kan pas na maanden starten door de lange wachtlijst.
Tbs’ers
Jaarlijks krijgen zo’n 3.000 Nederlanders voor het eerst een psychose. Volgens kenniscentrum Phrenos is dat aantal waarschijnlijk hoger, omdat herhaalde psychoses niet altijd geregistreerd zijn. Eén derde van de tbs’ers pleegde zijn delict onder invloed van een psychose. Maar vaak zijn er andere redenen. “Nog altijd komen er meer mensen om door femicide dan door mensen met een psychose”, benadrukt ervaringsdeskundige Jeroen Zwaal, die zelf meerdere psychoses doormaakte.
Behandeling van psychose
Preventie en tijdige signalering kunnen veel ellende voorkomen. Stress, trauma’s, drugsgebruik of erfelijke aanleg vergroten de kans op een psychose. Antipsychotica en therapie kunnen helpen, maar geen enkele behandeling biedt volgens hoogleraar Verkes volledige garantie. Meer kennis bij politie, zorg en justitie is cruciaal om herhaling te voorkomen, aldus Zwaal.
