Onderzoek: persoonlijkheid beïnvloedt suïciderisico ouderen
Depressie en suïcidaal gedrag bij ouderen worden nog vaak gemist, juist omdat veel ouderen geen eerdere psychische klachten hebben. Nieuw promotieonderzoek van Anna Szücs van de Vrije Universiteit Amsterdam laat zien dat persoonlijkheid hierbij een veel grotere rol speelt dan gedacht. Haar werk toont aan dat verschillende persoonlijkheidsprofielen leiden tot verschillende risico’s én dus ook om een andere aanpak vragen. Dit meldt het Nederlands Kenniscentrum Angst, Dwang en Depressie.
In haar reeks studies ziet Szücs dat ouderen die voor het eerst suïcidaal worden vaak sterk van elkaar verschillen. Een groep beschrijft zij als “overgecontroleerd”: perfectionistisch, plichtsgetrouw en gericht op regie houden. Verlies van gezondheid, autonomie of maatschappelijke rol komt bij deze mensen extra hard binnen. Een tweede groep heeft juist een meer “ondergecontroleerde” persoonlijkheid, met trekken die passen bij neuroticisme of borderline- en narcistische persoonlijkheidsstijlen. Zij dragen het kwetsbare patroon al langer met zich mee, soms vanaf de jeugd.
Maatwerk
Szücs benadrukt dat deze verschillen vragen om maatwerk. Voor de ene groep is acceptatie van verlies en verandering belangrijk, terwijl bij anderen emotieregulatie centraal moet staan, stelt ze. De onderzoeker laat zien dat bekende risicofactoren uit eerdere levensfasen, zoals eerdere depressies of suïcidepogingen, minder vaak een rol spelen bij ouderen. In plaats daarvan wegen lichamelijke aandoeningen, cognitieve achteruitgang en sociale veranderingen soms zwaarder.
Verder kijken dan alleen naar stemming
Volgens Szücs betekent dat dat hulpverleners breder moeten kijken dan alleen naar de stemming. Persoonlijkheidsstijl, manier van omgaan met stress en recente verlieservaringen geven vaak meer informatie over het daadwerkelijke risico. Die inzichten helpen om eerder te signaleren welke ouderen kwetsbaar zijn, en om ondersteuning beter aan te laten sluiten bij hun karakter en levensgeschiedenis.
