Onderzoekers: duizenden kinderen missen een bril die ze wél nodig hebben

In Nederland lopen duizenden kinderen rond zonder bril, terwijl ze die volgens wetenschappers hard nodig hebben. Daarnaast dragen tienduizenden kinderen een bril die niet goed aansluit bij hun oogafwijking. Dat blijkt uit onderzoek dat in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid is uitgevoerd naar de toegankelijkheid van kinderbrillen. Dit meldt de NOS.

Grote gevolgen voor ontwikkeling

Een ontbrekende of ongeschikte bril kan kinderen flink belemmeren, zeggen de onderzoekers. Ze lezen minder goed, leren trager en kunnen in hun sociale ontwikkeling worden geremd. Hoofdonderzoeker Ruth van Nispen (Amsterdam UMC) waarschuwt bovendien dat onbehandelde oogproblemen kunnen leiden tot verdere achteruitgang of zelfs een lui oog.

Van Nispen maakt zich al langer zorgen. Oogzorgverleners zagen de afgelopen jaren steeds vaker kinderen terug zonder de bril die eerder was voorgeschreven. Ook steeg het aantal aanvragen voor brillen bij hulpfondsen. Dat was voor de onderzoekers aanleiding om te kijken of er sprake is van een structureel probleem — en dat blijkt zo te zijn.

634.000 kinderen hebben een bril nodig

Op basis van bestaande studies schatten de onderzoekers dat 634.000 kinderen in Nederland bijziend of verziend zijn en dus een bril nodig hebben. Door intensiever schermgebruik verwachten zij dat dit aantal verder stijgt.

Financiële drempels spelen een grote rol. Uit een enquête van Ipsos I&O blijkt dat 16 procent van de ouders moeite heeft om een bril te betalen. Sommigen stellen de aankoop uit, vervangen een kapotte bril niet of kiezen voor een goedkope optie die niet altijd voldoet. Gemiddeld kost een kinderbril 274 euro per jaar, omdat kinderen regelmatig een nieuwe nodig hebben.

Armoede vergroot het probleem

Voor gezinnen onder of net boven de armoedegrens is de situatie nog nijpender. In pilots waarbij kinderen in deze groep werden getest, bleek dat 30 procent van de kinderen die een bril nodig heeft, er geen heeft. De onderzoekers schatten dat 64.000 kinderen in deze inkomensgroep een bril nodig hebben, van wie duizenden er helemaal geen dragen.

De Brillenbus — een mobiele opticien die scholen in achterstandswijken bezoekt — ziet dat probleem dagelijks. Initiatiefnemer Erik van Halewijn vertelt dat sommige kinderen intensieve leerondersteuning krijgen, terwijl ze simpelweg slecht zien. “Dan ben je bezig met dweilen met de kraan open.”

Adviezen: vergoeding, screening en leefstijl

De onderzoekers pleiten voor vergoeding van kinderbrillen vanuit de basisverzekering en voor regelmatiger oogcontroles. Nu krijgen kinderen alleen rond hun vierde of vijfde jaar een test; daarna is dat niet meer standaard.

Ook leefstijl speelt mee. De onderzoekers adviseren om schermgebruik te onderbreken met korte pauzes en om kinderen dagelijks minstens twee uur buiten te laten spelen.

Minister: “Onwenselijk dat kinderen afhankelijk zijn van liefdadigheid”

Demissionair minister Bruijn (VWS) noemt het zorgelijk dat kinderen afhankelijk zijn van fondsen om een bril te kunnen dragen. Hij vindt dat het inkomen van ouders geen rol mag spelen bij goed kunnen zien. Het Zorginstituut Nederland onderzoekt momenteel of kinderbrillen in het basispakket kunnen worden opgenomen; een advies volgt later dit jaar.

In afwachting daarvan heeft de minister 750.000 euro beschikbaar gesteld voor tijdelijke subsidies, bedoeld voor fondsen die ouders helpen bij de aanschaf van een bril.