Placebo-operatie moet aantonen hoe nuttig buikoperatie bij zeldzame ziekte is

MST in Enschede gaat een wetenschappelijk experiment doen met mensen. Patiënten met ernstige buikklachten door MALS die op de operatietafel belanden, krijgen een échte ingreep of gaan alleen onder narcose en krijgen een sneetje met hechtingen. Het onderzoek moet laten zien of en placebo-operatie net zo effectief kan zijn als een echte ingreep. Experts zijn er niet gerust op, want zulke nepoperaties kúnnen risicovoller zijn dan een proef met placebomedicatie. Dit melden NOS en Metro.

Patiënten met de zeldzame ziekte MALS hebben een afgeknelde darmslagader. Een operatie kan dit probleem oplossen, maar sommige vaatchirurgen twijfelen over het nut ervan, gezien het gebrek aan wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van de ingreep. Onderzoeksleider en vaatchirurg Bob Geelkerken van het ziekenhuis MST in Enschede stelt dat de effectiviteit is te bewijzen door nepoperaties uit te voeren. “Bij subjectieve klachten is het belangrijk om zeker te weten dat de verbetering echt door de operatie komt en niet door iets anders”, legt vicevoorzitter Jan Lanschot van de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) uit.

Ethiek

Volgens Van Lanschot is zo’n proef niet zonder ethische dilemma’s. En juist daarom ligt de lat binnen zulke menselijke experimenten hoog. Een nepoperatie veroorzaakt natuurlijk onnodig letsel, maar is wetenschappelijk noodzakelijk om de effectiviteit van een operatie te bewijzen.

Wat is de werkwijze bij zo’n experiment? Kort gezegd is het eigenlijk een muntje opgooien, maar dan met een computer. Niemand weet vooraf of de operatie van de patiënt die op de operatietafel echt is of niet. De controlegroeppatiënt ligt klaar, krijgt stippellijntjes op de buik getekend en gaat onder narcose. Pas als iedereen die niet gaat opereren weg is uit de OK, bepaalt de computer of er een echte operatie plaatsvindt of niet. Pas een paar jaar later krijgt de patiënt te horen of de operatie die hij heeft ondergaan echt was of niet. Sommige patiënten met MALS noemen dit een onethische gang van zaken en zoeken daarom hulp in het buitenland.

‘Disproportioneel’

Belgische vaatchirurg Inge Fourneau vindt niet dat patiënten onbewust een echte behandeling ontnomen kan worden. “Dat vind ik disproportioneel.” Ook denkt ze dat placebo-operaties risicovoller zijn dan placebomedicijnen, al zijn de risico’s wellicht kleiner.