Nieuwe bloedtest voorspelt ziekten al tien jaar vóór de eerste klachten
Eén simpele bloedtest die je al tien jaar voordat je ziek wordt kan vertellen dat je een ziekte krijgt? Groot internationaal onderzoek zien dat deze mogelijkheid steeds dichter bij komt. Wetenschappers spreken zelfs van een ‘gamechanger’ in de gezondheidszorg. Dit melden RTL en The Guardian.
Het is in de toekomst wellicht dus mogelijk om met één bloedtest het risico op ernstige aandoeningen te voorspellen. Denk aan diabetes, dementie, kanker of hart- en vaatziekten. De test maakt gebruik van bijna 250 verschillende bloedwaarden die samen een gedetailleerd beeld geven van iemands gezondheid.
Hoe werkt de test?
De onderzoekers analyseerden bloed van bijna een half miljoen mensen. Ze koppelden deze gegevens aan medische dossiers en overlijdensregisters. De sleutel zit in de subtiele veranderingen in het bloed. Zo verhoogt het ammoniakgehalte in iemands lijft als de lever onder drukt staat, laat een beschadigde nier waarden als ureum en creatinine oplopen en is spierafbraak zichtbaar via lactaat. Bij sommige vormen van kanker stijgt de glucose-opname sterk. Dergelijke patronen vormen een soort moleculaire vingerafdruk die laat zien dat een orgaan al jaren vóór de eerste klachten minder goed functioneert.
Grote stap naar preventieve zorg
Volgens onderzoeker Joy Edwards-Hicks van de Universiteit van Edinburgh is het onderzoek “een echte gamechanger voor ons werk”. Ze benadrukt dat de zorg hiermee kan verschuiven van behandelen naar voorkomen. “Als we vroege voorspellers van ziekten hebben, kunnen we iemand van in de veertig vertellen dat zijn of haar stoffen in het bloed er niet goed uitzien voor zijn of haar leeftijd. Dan kunnen we adviseren de leefstijl om te gooien.”
Verschillen tussen mannen en vrouwen
De gegevens uit de UK Biobank openen de deur naar nieuwe diagnostische tools die veel eerder problemen signaleren. Onderzoekers verwachten dat dit ook helpt bij het opsporen van zeldzame neurologische aandoeningen en dat verschillen tussen mannen en vrouwen beter in kaart komen. “Het bestuderen van metabolieten is een krachtige manier om nieuwe waarschuwingstekens van ziekte te ontdekken, te begrijpen hoe aandoeningen ontstaan en zich ontwikkelen, en te volgen hoe goed behandelingen aanslaan”, aldus UK Biobank-baas Naomi Allen.
Verschuiving
De komende jaren werken wetenschappers aan de ontwikkeling van praktische tests die met een simpele prik thuis of bij de huisarts kunnen worden gedaan. Als het lukt om ziektes al in hun ‘stille fase’ te herkennen, kan de zorg verschuiven van repareren naar voorkomen.
